Maatschappelijke verandering ontstaat waar burgers verantwoordelijkheid nemen voor hun leefomgeving. Overheid en bedrijfsleven spelen daarin een rol, maar vernieuwing ontstaat pas echt als burgers zich organiseren rondom thema’s zoals voedsel, energie, natuur, wonen en armoede. Zulke gemeenschappen vormen de motor van maatschappelijke transitie.
Voor het succes van dit soort initiatieven is de kwaliteit van de samenwerking doorslaggevend. En die samenwerking blijkt niet altijd vanzelf te gaan. De belangrijkste faalfactor is het (ongemerkt) overnemen van klassieke top-down organisatiestructuren. En die blijken niet goed te passen bij dit soort nieuwe initiatieven.
Wat wel werkt, daarop geven wij antwoord in de cursus Organiseren vanuit vertrouwen.
Organiseren vanuit vertrouwen
Als gemeenschappen de motor van maatschappelijke verandering zijn, dan is organiseren misschien wel één van de belangrijkste ontwerpvraagstukken van deze tijd. Nogal wat duurzame en sociale initiatieven lopen namelijk vast op de samenwerking. Niet vanwege een verschil in visie of een gebrek aan betrokkenheid maar doordat de manier van organiseren niet past bij de ambities en de idealen.
Wij stellen vertrouwen centraal. Klassiek organiseren is gebaseerd op regels, controle en machtsstructuren en die tasten vertrouwen aan. Organiseren op basis van vertrouwen richt zich op het scheppen van de voorwaarden waaronder vertrouwen kan groeien.
Vertrouwen is geen zachte waarde, gebaseerd op goede bedoelingen en een nobel karakter. Vertrouwen is de essentie van een levende organisatie, net zoals bodemvruchtbaarheid de essentie is van duurzame landbouwsystemen.
Ander spel, andere regels
Dus hoe bouw je vertrouwen op? Hoe herstel je het als het weg is? En wat kun je doen om het te behouden?
De sleutel in het maken van een goed ontwerp, want ja, ook organisaties laten zich ontwerpen. Zoals een voedselbos niet vanzelf ontstaat, komt ook een gezonde organisatie niet vanzelf tot stand. Je maakt altijd keuzes.
Voor de ontwerpprincipes van dit nieuwe organiseren baseren wij ons op de inzichten uit de (sociale) permacultuur, de evolutie van samenwerking, systeemdenken, community building, verschillende vormen van zelforganisatie en natuurlijk onze praktijkervaring.
We bezien organisaties (en samenlevingen) door de bril van levende systemen, die zich net als ecosystemen, voortdurend ontwikkelen. Bij het ontwerpen van organisaties gaat het dus niet om het vastleggen van structuren maar om het ontwerpen van de voorwaarden waaronder mensen, relaties en samenwerking zich kunnen ontwikkelen.
Met dit uitgangspunt kijken we naar thema’s zoals:
Hoe nemen we besluiten zonder ingewikkelde procedures?
Wanneer ontstaat eigenaarschap?
Hoe werkt zelforganisatie (en wanneer niet)?
Hoe ga je om met spanning en conflict zonder de relatie te verliezen
Hoe communiceer je vanuit verbinding?
“Het zijn niet de mensen die wel (of niet) deugen maar de systemen. En systemen kunnen we opnieuw ontwerpen. “
Voor wie is deze cursus?
Deze cursus is bedoeld voor iedereen die werkt aan maatschappelijke verandering en die wil leren hoe je organisaties ontwerpt.
We denken aan mensen van woongroepen en ecodorpen, energie- en voedselcoöperaties, sociale ondernemingen, gemeenten en provincies, transitie-initiatieven, klimaatgroepen, maatschappelijke organisaties, vrijwilligersprojecten en buurtinitiatieven.
Maar uiteindelijk is de cursus voor iedereen bedoeld die wil bouwen aan gemeenschappen, netwerken en organisaties binnen een regeneratieve samenleving.
.
Cursus najaar 2026
Data
2 – 16 – 23 oktober en 6 november. Terugkomdag 15 januari 2027
Tijden
Van 13 tot 19 uur
De terugkomdag is van 13 tot 17 uur
Locatie
Buurthuis ’t Huukske
Mauritsstraat 22
6812 BS Arnhem
De terugkomdag is op een nog te bepalen locatie in Arnhem
Kosten
De inschrijfkosten voor de cursus bedragen € 275,=. Een eventuele aanvulling is op donatiebasis.
Koffie, thee en cursusmateriaal zijn inbegrepen.
Avondeten is op basis van pot luck. Iedereen brengt wat mee.
Docenten
Docenten van de opleiding zijn Caroline Siepman en René Röell
Informatie en opgave
Voor meer informatie en inschrijving kun je contact opnemen met René: info@permacultuur.org
Cursusinhoud
De cursus bestaat uit vier dagen en een terugkomdag. Globaal volgen we het schema WIJ – IK -HET van Daniël Ofman.
Dag 1: Introductie & kennismaking
Permacultuur en sociale systemen: het ontwerpen van organisaties
Casussen en eigen projecten
Dag 2: Het WIJ
De ontwikkeling van een midden in communicatie
De rol van gemeenschappen in de samenleving
Dag 3: Het IK
Waar sta jij in relatie tot de organisatie: essentie en kernkwaliteiten?
De evolutie van samenwerking
Dag 4: Het HET
De taak van de organisatie: zelforganisatie en leiderschap
Het maken van een procesontwerp: de ontwerpcyclus
Dag 5: Terugkomdag
Reflectie op het voorgaande half jaar.
Verdieping op specifieke onderwerpen naar gelang behoefte.