De natuur als leidend principe voor de wereld van morgen

Maatschappelijke verandering

We leven in een tijd van grote verandering. Systemen staan onder druk. Gebruikelijke oplossingen schieten tekort. Te weinig, te traag, maar vooral:  de oplossingen komen voort uit het soort denken dat de problemen heeft veroorzaakt.

Voor een situatie die uit de hand gelopen is, zijn er geen “oplossingen” in de klassieke zin. Er is een transformatie nodig; een verandering van ons denken, van onze cultuur. En dat is de situatie waar we ons in bevinden.

Veel mensen zijn zich hiervan bewust en zitten vooral met de vraag: wat kan ik doen? Hoe kan ik op een zinvolle manier bijdragen?

Met Permacultuur Centrum Nederland willen wij deze mensen en hun organisaties helpen om de omslag te begrijpen en hun rol hierin te vinden. Want hoe groot en ingewikkeld de vragen ook zijn, er is veel te doen en er is heel veel mogelijk.

Onze uitgangspunten

Onze benadering van maatschappelijke transitie berust op drie uitgangspunten:

De horizon –  werken aan een regeneratieve cultuur

Het begint met de juiste ambitie. We zijn er niet voor het beperken van de schade of een beetje meer duurzaamheid.

We zijn er voor een regeneratieve cultuur – een cultuur waarin het voortbrengen van leven centraal staat. Een cultuur die het vermogen van mensen, gemeenschappen, bodems en ecosystemen  versterkt om zich aan te passen, te herstellen en te ontwikkelen.

Laat de natuur het leidende principe zijn voor de wereld van morgen!

De werkwijze – het ontwerpen van systemen

In onze werkwijze staat ontwerpen centraal. We kunnen de problemen van het verleden blijven analyseren, maar de toekomst moeten we opnieuw vormgeven.

Een nieuwe regeneratieve cultuur ontstaat alleen als we leren ontwerpen vanuit de logica van levende systemen.

Dat is echt anders dan het ontwerpen van een gebouw of een stedelijke omgeving. Alle levende systemen hebben vergelijkbare eigenschappen. Ze zijn complex en niet maakbaar. Veerkracht is wat ze sterk maakt, maar die is niet direct zichtbaar. Om levende systemen te begrijpen moet je vooral oog hebben voor de relaties in het systeem. Maar we zijn gewend te denken vanuit de elementen van het systeem. En heel belangrijk: het zijn lerende, dynamische systemen, die elke vorm van rigiditeit weerstaan.

Ontwerpen in permacultuur gaat wat ons betreft ook verder dan tuinen en voedselbossen. Het gaat om vragen zoals:

• Hoe kunnen we voedsel produceren zonder de Aarde uit te putten?
• Hoe creëren we buurten waar mensen zich verbonden voelen?
• Hoe bouwen we aan organisaties die vertrouwen als grondslag hebben?
• Hoe richten we economieën in die het leven dienen?

De strategie – het begint bij gemeenschappen

Maatschappelijke verandering komt zelden van bovenaf tot stand  vanuit grote beslissingen. Maatschappelijke verandering ontstaat doordat steeds meer mensen het oude systeem beu zijn en zich richten op iets nieuws.

De pioniers uit de permacultuurbeweging waren zulke mensen. Samen met anderen experimenteren zij sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw met nieuwe systemen voor voedsel, water, energie en bouwen. En ook met nieuwe vormen van samenleven en economisch handelen. Wereldwijd zijn er zo dus talloze experimenten en inspirerende voorbeelden die laten zien dat het anders kan.

Nu, een halve eeuw later, is de tijd rijp om deze experimenten een vaste plaats te geven in de samenleving.

Een plaats van de marge naar het hart van onze cultuur.

En dat vraagt om een andere aanpak; van pionieren en inspirerende experimenten naar samenwerken, samen bouwen en het vormen van nieuwe organisatorische structuren.

Gemeenschappen spelen hierin een sleutelrol. Want waar mensen gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen ontstaan de bouwstenen van een nieuwe regeneratieve cultuur. Dat is de weg van de maatschappelijke transitie.